DREWNO. Prace naukowe. Doniesienia. Komunikaty - NR 171 2004

21,60 PLN Zamów

ISSN 1644-3985

Spis treści


PRACE NAUKOWE
 
Zofia KRZOSKA-ADAMCZAK, Magdalena NOWACZYK: 
Badania metodyczne odporności powierzchni mebli na zarysowanie - Część 1 (ang.) 
5
Iwona FRĄCKOWIAK: 
Z badań nad wykorzystaniem słomy rzepakowej do produkcji płyt wiórowych
31
Lelioara IANCU: 
Zastosowanie badań metodą ultradźwiękową z równoczesną wizualizacją wykrywania wad sklejenia warstw sklejki (ang.)
49
Vadim Grigorevich ULASOVEC: 
Określenie racjonalnych grubości desek w procesie przecierania środkowej strefy kłód sosnowych (ang.)
69
Ewa RATAJCZAK, Aleksandra SZOSTAK, Anna GAŁECKA, Gabriela BIDZIŃSKA: 
Analiza rynku małej architektury drewnianej w Polsce
81

DONIESIENIA
 
Jerzy WAŻNY: 
Mechanizm infekcji drewna budowlanego przez grzyby
97
Stanisław SPŁAWA-NEYMAN, Witold PAZDROWSKI: 
Wpływ żyzności siedliska na powstawanie twardzieli w drewnie sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L) (ang.)
105

KOMUNIKATY
 
Ewa RATAJCZAK: 
Międzynarodowa współpraca naukowa w dziedzinie gospodarki drewnem poużytkowym
111
 

 

Streszczenia 

 

PRACE NAUKOWE

Zofia KRZOSKA-ADAMCZAK, Magdalena NOWACZYK: 
Badania metodyczne odporności powierzchni mebli na zarysowanie - Część 1 (ang.) 

Badania metodyczne były poprzedzone krótkim przeglądem stanu wiedzy w zakresie sposobu oceny tej cechy powierzchni. Wynika z niego różnorodność ostrzy, tak pod względem geometrii jak i materiału, stosowanych do testów rysowania powierzchni w różnych krajach. Skutkowało to niemożliwością porównywania wyników z różnych ośrodków europejskich i klasyfikacji materiałów meblarskich.
Celem badań było znalezienie optymalnej metody przydatnej do oceny możliwie szerokiej gamy materiałów powierzchniowych w meblarstwie, jej opisanie i walidacja oraz przedstawienie w formie projektu normy europejskiej Komitetowi Technicznemu CEN TC 207 WG 7.
Założeniem badań było opracowanie metody prostej, taniej, w miarę obiektywnej, powtarzalnej i umożliwiającej różnicowanie materiałów. 
Zakres badań obejmował optymalizację następujących parametrów metody:

  • geometrię ostrza do rysowania powierzchni i jej wpływ na obiektywność oceny powstałego uszkodzenia (profil rysy lub śladu),
  • sposób oceny skutków uszkodzenia powierzchni przez jej zarysowanie (jednoznaczna definicja śladu rysy),
  • sposób obserwacji zarysowanych powierzchni (w świetle dziennym lub sztucznym),
  • sposób posuwu ostrza na powierzchni (liniowy, obwodowy)

Materiały użyte w badaniach: transparentne powłoki lakierowe PUR, NC, AC (UV), pigmentowane PUR, AC na płycie MDF, laminowane płyty wiórowe, okleiny sztuczne na podłożu papierowym i laminaty na płytach wiórowych. Podłożem powłok lakierowych były okleiny naturalne (bukowa, sosnowa i dębowa) na płytach wiórowych. Łącznie przebadano ponad 40 różnych rodzajów próbek.
Urządzenia stosowane w badaniach: Scratch Hardness Tester, model 239II, do liniowego posuwu ostrza, Universal Scratch Tester, model 413, do obwodowego posuwu ostrza. Obydwa urządzenia produkcji Erichsen GmbH. Do pomiarów głębokości rysy stosowano urządzenie z posuwem ręcznym, specjalnie skonstruowane dla celów projektu badawczego. Szerokości rys mierzono pod mikroskopem zaopatrzonym w śrubę mikrometryczną.
Do badań zastosowano 7 ostrzy o różnej geometrii (kulki stalowe o różnych średnicach, stożki o różnych kątach rozwarcia i promieniach zaokrąglenia końcówki). 
W analizie rodzajów uszkodzeń powierzchni (śladów zarysowania) uwzględniano:

  • wyraźną ciągłą rysę mierzalną o szerokości najwyżej 0,5 mm (A)
  • ciągły, dobrze widoczny ślad bez odsłonięcia podłoża (B)
  • ciągły, dobrze widoczny ślad z częściowo odsłoniętym podłożem (C)
  • pierwszy ślad na powierzchni, widoczny tylko pod pewnymi kątami obserwacji (D).

Jako kryteria wyboru optymalnego ostrza i śladu zarysowania przyjęto:

  • zgodność obserwatorów, co najmniej w 50%, pod względem oceny rodzaju śladu
  • co najmniej 50% prawdopodobieństwo występowania danego śladu na różnych materiałach
  • różnice co najmniej 4N obciążenia ostrza w odporności badanych materiałów na zarysowanie.

W wyniku badań wykazano, że przyjęte kryteria najlepiej spełniał ślad „A" oraz ślad „D" obserwowany w świetle sztucznym. Korzystnymi do utworzenia tych śladów okazały się ostrza stożkowe: o geometrii R = 0.30 mm i kącie 60 o oraz ostrze stożkowe R = 0.20 mm i kącie 45 o.  Ślad typu „A" spełniał wszystkie przyjęte kryteria wyboru po pewnych modyfikacjach, mianowicie po zawężeniu jego szerokości do wartości 0,30 mm. Rysy o szerokości 0,5 mm nie uzyskiwano na większości badanych materiałów stosując przyjęty wstępnie zakres 1-10 N obciążenia ostrza. 
Korzystniejszym pod względem różnicowania badanych materiałów okazał się ślad „A" w stosunku do śladu „D" oraz ostrze o geometrii R = 0.30 mm i kącie 60 .  
Badania profilu (głębokości) rys wykazały, że kulki o różnych średnicach dają bardzo podobne, płytkie, niemierzalne ślady niezależnie od obciążenia w badanym zakresie 1-10N,  w związku z czym są mało przydatne do różnicowania materiałów. Wybranym ostrzem, w zależności od jego obciążenia, można rysować powierzchnię tylko zaokrągloną częścią końcówki do głębokości do 150 mm, tworząc rysę nie szerszą niż 0.30 mm.
Porównanie liniowego i obwodowego posuwu wybranego ostrza wykazało, że obydwa sposoby dają porównywalne wartości odporności powierzchni na zarysowanie pod warunkiem, że pomiar szerokości rysy wykonuje się na możliwie prostoliniowym odcinku okręgu. Jednakże w niektórych przypadkach pomiary liniowych wartości odporności były  wyższe. Biorąc pod uwagę możliwości techniczne znanych w Europie urządzeń do zarysowania (przyrząd liniowy ma większy zakres obciążeń) i łatwość pomiaru szerokości rysy na linii prostej, uznano, że prostoliniowy posuw ostrza jest korzystniejszym dla opracowanej metody.
Prezentowaną część badań można podsumować stwierdzeniem, że w wyniku szeregu prób:

  • ustalono optymalną geometrię ostrza do rysowania powierzchni,
  • wprowadzono dokładną i jednoznaczną definicję śladu zarysowania,
  • stosując wybrane ostrze o optymalnej geometrii, wykazano możliwość różnicowania badanych materiałów meblarskich pod względem odporności ich powierzchni na zarysowanie.

Kontynuacja pracy obejmuje testy między różnymi laboratoriami w celu sprawdzenia przydatności opracowanych elementów metodycznych dla powtarzalności i odtwarzalności wyników badań uzyskiwanych tą metodą

Iwona FRĄCKOWIAK: 
Z badań nad wykorzystaniem słomy rzepakowej do produkcji płyt wiórowych

W artykule przedstawiono możliwości wykorzystania  słomy rzepakowej  do produkcji płyt wiórowych. Przeprowadzono próby rozdrabniania słomy, oznaczono skład frakcyjny, geometrię, gęstość nasypową, gęstość i powierzchnię właściwą, pH oraz pojemność buforową  cząstek  słomy. Wytworzono płyty trzywarstwowe, w których udział  słomy w warstwie wewnętrznej wynosił 10, 25 i 50% oraz płyty jednowarstwowe wyłącznie ze słomy.  Właściwości płyt porównano z właściwościami płyt z trocin. Wyniki badań wskazują  na możliwość wykorzystania słomy rzepakowej do produkcji płyt wiórowych jako surowca podstawowego lub w postaci dodatku do konwencjonalnego surowca drzewnego. Właściwości płyt jednowarstwowych ze słomy oraz trzywarstwowych z udziałem słomy w warstwie wewnętrznej do 25%,  spełniały wymagania normy.

Lelioara IANCU: 
Zastosowanie badań metodą ultradźwiękową z równoczesną wizualizacją wykrywania wad sklejenia warstw sklejki (ang.)

Przedstawiono oryginalny sposób wykrywania wad sklejenia warstw sklejki, oparty na nieniszczącej metodzie badania ultradźwiękowego. Badano sklejki z drewna buka, dębu, olszy, topoli, brzozy, lipy i gatunków żywicznych o 3, 5, 7 i 9 warstwach. Zaprezentowano sposób przetworzenia uzyskanych wyników w postać graficzną, umożliwiającą bezpośrednią wizualizację wad, która pozwala na ocenę rozległości i położenia wad zarówno w płaszczyźnie sklejki, jak i w poszczególnych warstwach. Metoda ta wykazuje wysoką powtarzalność wyników. Stwierdzono, że metoda badania z wykorzystaniem ultradźwięków jest bardziej dokładna niż powszechnie stosowana metoda niszcząca, polegająca na badaniu wytrzymałości na ścinanie.

Vadim Grigorevich ULASOVEC: 
Określenie racjonalnych grubości desek w procesie przecierania środkowej strefy kłód sosnowych (ang.)

Badano wpływ rdzenia anatomicznego z pęknięciami okrężnymi (wzdłuż przyrostów rocznych) drzew na minimalną strzałkę ugięcia desek (bali) pozyskanych z centralnej części kłód sosnowych pochodzących z Uralu. Stwierdzono, że strefa kłody, w której występuje największe prawdopodobieństwo powstawania pęknięć rdzeniowych, obejmuje do 5przyrostów rocznych. Więcej pęknięć powstaje w drewnie kłód odziomkowych i środkowych niż w wierzchołkowych. Jest to spowodowane zmiennymi obciążeniami działającymi na pień drzewa w trakcie wzrostu. Zaproponowano optymalne grubości desek środkowych, zmniejszające wpływ pęknięć rdzeniowych na wytrzymałość desek.

Ewa RATAJCZAK, Aleksandra SZOSTAK, Anna GAŁECKA, Gabriela BIDZIŃSKA: 
Analiza rynku małej architektury drewnianej w Polsce

W artykule przedstawiono wyniki badań rynku małej architektury drewnianej. Stanowią one bogaty materiał informacyjny o najważniejszych aspektach funkcjonowania tego specyficznego segmentu rynku drzewnego. Są to pierwsze, i jak dotąd jedyne rezultaty badań przeprowadzonych w odniesieniu do branży małej architektury drewnianej w Polsce.

DONIESIENIA

Jerzy WAŻNY: 
Mechanizm infekcji drewna budowlanego przez grzyby

Ilość drewna użytkowanego w budownictwie stanowi ciągle poważny procent jego zastosowania w życiu i gospodarce człowieka. Posiada ono niezaprzeczalne walory techniczne, estetyczne i proekologiczne. Jego cechą ujemną, podobnie jak i innych materiałów organicznych, jest podatność na porażenie mikrobiologiczne, głównie przez grzyby i konsekwencje z tego faktu wypływające. Stwarza to konieczność stosowania odpowiednich zabiegów profilaktycznych, zarówno natury chemicznej jak i konstrukcyjnej.

Stanisław SPŁAWA-NEYMAN, Witold PAZDROWSKI: 
Wpływ żyzności siedliska na powstawanie twardzieli w drewnie sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L) (ang.)

Badano dłużyce sosnowe  z drzew próbnych  pozyskanych w drzewostanach wyrosłych  na siedliskach :boru suchego, boru świeżego i boru mieszanego świeżego. Wiek drzew wynosił 30, 40, 60 i 100 lat. Pomiar twardzieli i bielu wykonano metodą sekcyjną, stosując sekcje 1 m długości.
Uzyskane wyniki wskazują na zdecydowany wzrost udziału twardzieli w strzałach drzew wraz ze wzrostem ich wieku  i żyzności siedliska na których wyrosły .Te wyniki nie są zgodne z wynikami uzyskanymi przez Sievanena i innych 1997, przy zastosowaniu modelu matematycznego "Lignum".

KOMUNIKATY

Ewa RATAJCZAK: 
Międzynarodowa współpraca naukowa w dziedzinie gospodarki drewnem poużytkowym

Warunkiem rozwoju gospodarczego i społecznego jest transfer wiedzy i informacji. Jedną z form umożliwiających wymianę doświadczeń naukowych jest Europejski Program Współpracy w Dziedzinie Badań Naukowo-Technicznych (COST). Ważnym obszarem współpracy w tym programie, w części dotyczącej leśnictwa i produktów drzewnych, jest gospodarka drewnem poużytkowym. Zakres merytoryczny obejmuje zarówno ekonomiczne i organizacyjne zagadnienia rynku drewna poużytkowego (podaż, popyt, systemy zbiórki), jak i problemy wykorzystania go do celów produkcyjnych lub energetycznych.