DREWNO. Prace naukowe. Doniesienia. Komunikaty - NR 172 2004

21,60 PLN Zamów

ISSN 1644-3985

 

Spis treści 
 


PRACE NAUKOWE
Zofia KRZOSKA-ADAMCZAK, Magdalena NOWACZYK: 
Badania metodyczne odporności powierzchni mebli na zarysowanie - Odtwarzalność i powtarzalność metody badań - Część 2 (ang.)
5
Jadwiga ZABIELSKA-MATEJUK: 
Badania aktywności biologicznej nowych czwartorzędowych soli amoniowych metodą pożywkową i przyspieszoną metodą klockową
21
Mariusz JÓŹWIAK, Stanisław PROSZYK, Witold JABŁOŃSKI: 
Badania nad zwiększeniem reaktywności klejowych żywic fenolowo-formaldehydowych stosowanych w produkcji sklejki wodoodpornej
37
Anna BARSZCZ: 
Wpływ wybranych czynników zewnętrznych na występowanie zgnilizny w drewnie świerka pospolitego (Picea abies [L.] Karst.) w drzewostanach Beskidu Śląskiego i Żywieckiego
51
Aleksandra SZOSTAK, Ewa RATAJCZAK, Gabriela BIDZIŃSKA, Anna GAŁECKA: 
Rynek przemysłowych odpadów drzewnych w Polsce
69
Maciej SYDOR: 
Nośność trzpieni meblowych złączy mimośrodowych obciążanych siłą nieosiową
91
Rafał MOSTOWSKI, Bogdan BRANOWSKI: 
Analiza strukturalna MES meblowego połączenia kątowego
103

DONIESIENIA
František KAČIK, Danica KAČIKOVÁ, Tatiana BUBENÍKOVÁ, Veronika VEL'KOVÁ: 
Wyznaczanie grup metoksylowych w materiałach lignocelulozowych (ang.) 
113
Mikulas SIKLIENKA, Grzegorz WIELOCH: 
Wpływ wybranych parametrów na wydajność ubytkową procesu szlifowania drewna
121

KOMUNIKATY
Maria ABRAMOWICZ-WNUK: 
Doktorat honorowy Akademii Rolniczej w Poznaniu dla Profesora Ryszarda Babickiego
131
Stanisław DOLNY: 
Jubileusz Wydziału Technologii Drewna Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu
133
Władysław STRYKOWSKI: 
80 lat Lasów Państwowych
137
Magdalena NOWACZYK: 
Dni meblarstwa w Dreźnie
139
Marcin JAKUBOWSKI, Jarosław SZABAN: 
Konferencja podsumowująca projekt "Advantage Hardwood"
143

 

Streszczenia 

 

PRACE NAUKOWE

Zofia KRZOSKA-ADAMCZAK, Magdalena NOWACZYK: 
Badania metodyczne odporności powierzchni mebli na zarysowanie - odtwarzalność i powtarzalność metody badań - Część 2 (ang.)

Celem badań, prezentowanych w drugiej części publikacji, było przeprowadzenie walidacji metody przez wykazanie jej powtarzalności oraz odtwarzalności wyników oceny odporności powierzchni na zarysowanie, uzyskiwanych zarówno w jednym laboratorium jak i w badaniach międzylaboratoryjnych (RRT).
Na podstawie badań metodycznych, opisanych w pierwszej części artykułu, wybrano optymalne parametry metody, tj.: ślad zarysowania (szerokość W ≥ 0,30 mm), geometrię ostrza (R=0,30 mm, kąt 60°), sposób oceny uszkodzeń ( pomiar szerokości rysy) oraz posuw ostrza (prostoliniowy). 
Wstępne sprawdzenie powtarzalności metody wykonano w ITD na 3 rodzajach wybranych elementów meblowych - płytach wiórowych oklejonych okleiną naturalną wykończoną lakierami transparentnymi. Kolejny etap badań polegał na sprawdzeniu powtarzalności i odtwarzalności metody na większym zbiorze różnych materiałów meblowych. Badania prowadzono na specjalnie przygotowanych próbkach, obejmujących takie materiały jak elementy meblowe uszlachetnione lakierami transparentnymi oraz inne materiały meblowe - płyty drewnopochodne oklejone okleiną sztuczną na nośniku papierowym, folią termoplastyczną, płyty wiórowe laminowane, twarde płyty pilśniowe oraz MDF wykończone emaliami. 
W badaniach uczestniczyło 5 europejskich instytutów a mianowicie ihd (Niemcy), CTBA (Francja), CATAS (Włochy), AIDIMA (Hiszpania) oraz ITD (Polska), do których rozesłano takie same materiały badawcze oraz ostrza do rysowania. 
Wyniki badań sprawdzających nową metodę losowo porównywano z wynikami uzyskiwanymi znaną dotychczas metodą badań (metoda 2) według EN-438-2:1997 oraz jej modyfikacją według prEN 438-2:2002. Metoda ta jest przeznaczona do oceny odporności na zarysowanie powierzchni laminatów wysokociśnieniowych HPL. 
Badania prowadzono w dwóch etapach (RRT-1 i RRT-2). Pierwszy etap obejmował elementy meblowe uszlachetnione lakierami transparentnymi a w drugim sprawdzano przydatność metody do innych materiałów meblowych.
Założono, że zarówno powtarzalność (w ramach jednego laboratorium) jak 
i odtwarzalność metody jest dobra wówczas, gdy wyniki badań nie różnią się między sobą więcej niż o dwie jednostki wzrostu obciążenia ostrza. 
Na podstawie wyników badań stwierdzono bardzo dużą powtarzalność metody w ramach jednego laboratorium zarówno w pierwszej (nowa norma - liniowy ruch ostrza) jak i w drugiej (EN 438-2:1997 - obwodowy ruch ostrza) metodzie badania 
i wynosiła ona 73-100%.
Wyniki badań wskazują, że na odtwarzalność metody może wpływać zarówno stosowane urządzenie do wykonywania rys na powierzchni (metoda 1-FUNFACE) jak i sposób interpretacji śladu zarysowania (metoda 2 - EN 438-2:1997). Użycie takich samych modeli aparatów w metodzie liniowej (FUNFACE) generowało odtwarzalność metody badań na poziomie 64-100% oraz 25% w przypadku metody obwodowej (EN-438-2:1997). Zastosowanie różnych aparatów do tych badań dawało znacznie niższą odtwarzalność wyników uzyskanych metodą liniową. Analiza wyników badań międzylaboratoryjnych (RRT-1 RRT-2) była podstawą modyfikacji metody z liniowym posuwem ostrza. Uzyskano po niej znaczną poprawę odtwarzalności wyników z 33 i 18% na 56 i 64%, nawet w przypadku stosowania różnych modeli przyrządu. Wzrost odtwarzalności wyników badań stwierdzono także 
w przypadku nowej wersji metody EN 438-2 z obwodowym posuwem ostrza, mającej obecnie status projektu pr EN438-2:2002.
Biorąc pod uwagę przydatność obu omawianych metod można stwierdzić, że opracowany sposób badania z liniowym posuwem ostrza lepiej różnicuje powierzchnie meblowe pod względem ich odporności na zarysowanie niż z obwodowym.
Stosując metodę prEN 438-2:2002, odporność elementów meblowych uszlachetnionych lakierami transparentnymi, emaliami, folią sztuczną na nośniku papierowym oraz folią PCV, w pięciostopniowej skali ocen mieści się na poziomie 2 
i 3 stopnia, którym odpowiadają obciążenia ostrza równe 2 i 4 N. Zastosowanie metody badań opracowanej w ramach projektu FUNFACE, daje wyniki odporności na zarysowanie wyżej wymienionych materiałów, w przedziale od 2 do 14 N.
Podsumowując można stwierdzić, że nowo opracowana metoda charakteryzuje się dobrą powtarzalnością oraz odtwarzalnością wyników badań, a także bardzo dobrą możliwością różnicowania jakości powierzchni mebli w zakresie ich odporności na zarysowanie.

Jadwiga ZABIELSKA-MATEJUK: 
Badania aktywności biologicznej nowych czwartorzędowych soli amoniowych metodą pożywkową i przyspieszoną metodą klockową

Określono aktywność biologiczną grupy nowych czwartorzędowych soli amoniowych z użyciem screningowych metod badawczych. Zastosowano statystyczną metodę oceny toksyczności kationowych surfaktantów o zróżnicowanych strukturach. Wyznaczone matematycznie w metodzie pożywkowej dawki efektywne ED pozwoliły zróżnicować poziomy toksycznego oddziaływania badanych związków na mikroorganizmy. Uzyskane wyniki progów toksyczności w metodach screningowych wykorzystano w optymalizacji struktury oraz ustaleniu zależności: struktura - właściwości biologiczne-właściwości powierzchniowe kationowych surfaktantów. Wyniki badań uzyskane w metodzie pożywkowej skorelowano z wyznaczonymi 
w przyspieszonej metodzie klockowej.

Mariusz JÓŹWIAK, Stanisław PROSZYK, Witold JABŁOŃSKI: 
Badania nad zwiększeniem reaktywności klejowych żywic fenolowo-formaldehydowych stosowanych w produkcji sklejki wodoodpornej

Przedstawiono wyniki badań dotyczące zwiększenia reaktywności mas klejowych z żywic PF przy użyciu octanu etylu lub odpadów garbarskich. Wyznaczono parametry kinetyczne (stała szybkości oraz rzędowość reakcji) procesu żelowania żywic z udziałem podanych modyfikatorów. Na podstawie rezultatów przeprowadzonych badań stwierdzono m.in., że uwzględnione w pracy substancje podwyższają reaktywność polikondensatów.

Anna BARSZCZ: 
Wpływ wybranych czynników zewnętrznych na występowanie zgnilizny w drewnie świerka pospolitego (Picea abies [L.] Karst.) w drzewostanach Beskidu Śląskiego i Żywieckiego

Na przykładzie świerka pospolitego wykazano, że podłoże geologiczne, wysokość nad poziomem morza i charakter gospodarki leśnej wpływają na częstotliwość występowania drzew ze zgnilizną wewnętrzną. Ponadto udowodniono związki między martwicą i zgnilizną zewnętrzną. Na podstawie otrzymanych wyników można wskazać na badanym terenie rejony o dobrej lub słabej jakości surowca świerkowego. Zaproponowano rozwiązania, które mogą przyczynić się do zmniejszenia częstotliwości występowania szczególnie martwicy i zgnilizny zewnętrznej, a tym samym do poprawy jakości surowca.

Aleksandra SZOSTAK, Ewa RATAJCZAK, Gabriela BIDZIŃSKA, Anna GAŁECKA: 
Rynek przemysłowych odpadów drzewnych w Polsce

W artykule przedstawiono wyniki badań rynku drzewnych odpadów przemysłowych w Polsce. Z powodu braku odpowiednich rozwiązań badawczych wypracowano własne podejście metodyczne i zastosowano odpowiednie narzędzia badawcze. Efektem prac jest obszerny materiał informacyjny ujmujący w sposób kompleksowy rynek drzewnych odpadów przemysłowych (zarówno jego stronę podażową, jak i popytową).

Maciej SYDOR: 
Nośność trzpieni meblowych złączy mimośrodowych obciążanych siłą nieosiową

W pracy przedstawiono wyniki pomiarów oraz ich analizę dla siły wyrywającej trzpienie złączy mimośrodowych osadzonych w płytach drewnopochodnych. W wyniku eksperymentu otrzymano ścieżki równowagi statycznej siły w funkcji przemieszczenia dla różnych kątów odchylenia jej wektora od geometrycznej osi symetrii trzpienia. Badania wykonano na uniwersalnej maszynie wytrzymałościowej wyposażonej w specjalne oprzyrządowanie. Na podstawie otrzymanych wyników stwierdzono istnienie maksimum nośności trzpieni w zakresie 50-100 mrad (2,9-5,7°).

Rafał MOSTOWSKI, Bogdan BRANOWSKI: 
Analiza strukturalna MES meblowego połączenia kątowego

Artykuł prezentuje analizę kontaktową MES meblowego połączenia kątowego. Zbudowano model skończenie - elementowy połączenia. Dokonano analizy rozkładów naprężeń w elementach połączenia. Zweryfikowano niektóre założenia dotyczące budowy analitycznych modeli obliczeniowych. Zaproponowano kierunki dalszych badań teoretycznych i doświadczalnych o potencjalnie istotnym znaczeniu
w procesie projektowania mebli.

DONIESIENIA

František KAČIK, Danica KAČIKOVÁ, Tatiana BUBENÍKOVÁ, Veronika VEL'KOVÁ: 
Wyznaczanie grup metoksylowych w materiałach lignocelulozowych (ang.)
 

Tematem pracy jest oznaczanie grup metoksylowych w materiałach lignocelulozowych. Znajomość zawartości metoksylu w materiałach lignocelulozowych, szczególnie w ligninie, jest przydatna w oznaczaniu czystości próbki i jej charakterystyce. Najpowszechniej używana jest metoda Vieböcka i Schwappacha. Drugi sposób oznaczania grup metoksylowych oparty jest na metodzie Mathersa i Pro. Metanol wytworzony podczas tych reakcji może być wykryty kilkoma metodami. W proponowanej modyfikacji tej metody zastosowano następującą procedurę: dwuoksan ligniny (20 mg) lub drewno (80 mg) było ogrzewane ze stężonym kwasem siarkowym (98%, 5ml) pod chłodnicą zwrotną przez 10 min. Mieszanina reakcyjna została następnie ochłodzona i dodano do niej wodę (35 ml). Metanol powstały w wyniku reakcji został oddestylowany i oznaczony ilościowo przy zastosowaniu chromatografii gazowej. Zastosowano następujące warunki chromatograficzne: faza stacjonarna - Chromosorb 102, wymiary kolumny - 120´0.2 cm I.D., detektor - FID, temperatura iniektora - 190°C, temperatura detektora - 190°C.
Metoda została sprawdzona przy użyciu aldehydu syringowego, waniliny, kwasu syringowego i kwasu wanilinowego z dobrą powtarzalnością.

Mikulas SIKLIENKA, Grzegorz WIELOCH: 
Wpływ wybranych parametrów na wydajność ubytkową procesu szlifowania drewna

W pracy zaprezentowano wyniki badań eksperymentalnych poświęconych mierzeniu wpływu wielkości docisku materiału ściernego, czasu szlifowania i ziarnistości papieru ściernego taśmy na wydajność szlifowania. Pomiary zostały wykonane przy szlifowaniu z użyciem taśm ściernych firmy KLINGSPOR (Niemcy) o ziarnistości 40, 80 i 120 i docisku szlifowanego drewna do szlifierki wynoszącym 1,0; 1,5; 1,85 i 2,0 N×cm-2; Natomiast wpływ czasu szlifowania na wydajność procesu zbadano szlifując drewno papierem o ziarnistości 80 przy docisku 1,0 i 1,85 N×cm-2 w czasie 480 minut. Przy mierzeniu wydajności szlifowania jako parametr charakteryzujący materiał ścierny wykorzystano względną wartość objętości zeszlifowanego drewna w czasie 1 minuty szlifowania.

KOMUNIKATY

Maria ABRAMOWICZ-WNUK: 
Doktorat honorowy Akademii Rolniczej w Poznaniu dla Profesora Ryszarda Babickiego

W czerwcu 2004 roku wręczono dyplom doktora honoris causa prof. dr hab. Ryszardowi Babickiemu. Tytuł został nadany przez Senat Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu na wniosek Rady Wydziału Technologii Drewna.

Stanisław DOLNY: 
Jubileusz Wydziału Technologii Drewna Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu

W roku bieżącym minęło 50 lat od utworzenia Wydziału Technologii Drewna w ramach ówczesnej Wyższej Szkoły Rolniczej. Społeczność i władze wydziału postanowili wyraźnie zaakcentować ten fakt nadając obchodom jubileuszowym szczególny charakter. Całości patronował Komitet Honorowy, na czele którego stanął profesor Erwin Wąsowicz - rektor Akademii Rolniczej im. A. Cieszkowskiego w Poznaniu.

Władysław STRYKOWSKI: 
80 lat Lasów Państwowych

Przedsiębiorstwo "Polskie Lasy Państwowe" powstało na mocy rozporządzenia prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 28 czerwca 1924 roku. Powierzono mu zarządzanie rozproszonym państwowym majątkiem leśnym, stawiając równocześnie przed trudnym wyzwaniem - odbudową, scaleniem i ujednoliceniem zasad administrowania.

Magdalena NOWACZYK: 
Dni meblarstwa w Dreźnie

W maju bieżącego roku, po raz piąty w Dreźnie, odbyła się międzynarodowa konferencja poświęcona meblom i materiałom wyposażenia wnętrz, skupiająca przedstawicieli nauki i przemysłu. Zaprezentowano na niej 26 referatów w następujących blokach tematycznych: trendy i wzornictwo, technologia produkcji, rozwój materiałów, materiały lekkie, uszlachetnione powierzchnie.

Marcin JAKUBOWSKI, Jarosław SZABAN: 
Konferencja podsumowująca projekt "Advantage Hardwood"

Dnia 4 czerwca 2004 roku w Ośrodku  Edukacji Przyrodniczo-Leśnej przy Nadleśnictwie Kliniska koło Szczecina odbyła się międzynarodowa konferencja podsumowująca projekt „Advantage Hardwood- upowszechnianie drewna liściastego jako materiału ekologicznego". W konferencji uczestniczyło kilkadziesiąt osób. Wśród zaproszonych gości znaleźli się pracownicy naukowi, leśnicy, drzewiarze, przedstawiciele samorządów lokalnych, nauczyciele, oraz pracownicy zakładów usług leśnych. Omawiano kolejne etapy realizacji projektu  przez stronę polską i szwedzką oraz zagadnienia związane z promocją drewna liściastego.